Kiến trúc Việt Nam – Một góc nhìn

12 03 2012

Với đà phát triển đô thị tại Việt Nam trong vài thập niên gần đây, nhu cầu phát triển nghệ thuật nhiếp ảnh kiến trúc trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Vì nó là một phương tiện truyền đạt trực quan rất hiệu quả, không chỉ trong việc tôn vinh hoặc phê phán các tác phẩm quy hoạch kiến trúc, mà còn giúp nâng cao trình độ mỹ thuật cho người dân. Mặt khác, những tác phẩm nhiếp ảnh cũng là công cụ để quảng bá hình ảnh của Việt Nam, kiến trúc Việt Nam.

Tại Việt Nam, đa số những tập ảnh kiến trúc đã xuất bản thiên về tính tư liệu hơn là tính nghệ thuật. Chúng ta có rất ít tác phẩm nhiếp ảnh kiến trúc có tính chuyên nghiệp và giá trị nghệ thuật cao, và hầu như chưa có ai có thể được xem là nghệ sĩ nhiếp ảnh kiến trúc thực thụ.

Tác phẩm 'Mỹ Đình - Hà Nội' của tác giả An Khang

Dựa trên kinh nghiệm là thành viên Ban giám khảo của một vài cuộc thi nhiếp ảnh toàn quốc, người viết xin giới thiệu những nguyên tắc sáng tác giúp tạo nên sự khác biệt của nhiếp ảnh kiến trúc so với những thể loại nhiếp ảnh khác.
Trong đó, bốn tiêu chí chính được đặt ra trong việc đánh giá các tác phẩm của cuộc thi gồm: tính độc đáo, tính nghệ thuật, kỹ thuật chụp ảnh, triết lý và bản sắc kiến trúc Việt thể hiện trong tác phẩm.

Không gian “bốn chiều”

Trước hết, một bức ảnh kiến trúc phải thể hiện được không gian bốn chiều, bao gồm: chiều rộng, chiều dài, chiều sâu và chiều “thời gian” của công trình, cho dù là chụp ngoại thất, nội thất, hay chi tiết kiến trúc. Việc xử lý khéo léo điểm nhìn, góc chụp, phối cảnh, bố cục, ánh sáng, tiền cảnh và hậu cảnh là những yếu tố giúp thể hiện không gian ba chiều.

Tác phẩm 'Tráng lệ' chụp tại TP HCM của tác giả Nguyễn Vinh Hiển.

Nhiếp ảnh kiến trúc nên theo xu hướng tả thực không gian kiến trúc. Những thủ thuật làm biến dạng không gian đó qua ống kính, nếu có phải nằm trong giới hạn chấp nhận được và phải tạo được cảm nhận rõ rệt về ý đồ của tác giả.

Chiều “thời gian” của công trình có ý nghĩa phức tạp hơn, có thể đó là những chi tiết giúp nhận biết “tuổi” của công trình, hoặc là thời điểm đặc biệt mà ánh sáng tự nhiên đem lại một hiệu ứng nghệ thuật chiếu sáng độc đáo.

Để nắm bắt được chiều “thời gian” này, đôi khi nghệ sĩ nhiếp ảnh phải rất kiên nhẫn để chờ đợi và nắm bắt giây phút “vàng” cho bức ảnh. Việc thể hiện những thời điểm đặc biệt khi con người sử dụng không gian quy hoạch kiến trúc một cách khéo léo cũng giúp thể hiện tương quan tỷ lệ và công năng sử dụng trong không gian bốn chiều.

Bản sắc kiến trúc đương đại Việt Nam

Để thể hiện được triết lý và bản sắc kiến trúc Việt trong tác phẩm, nghệ sĩ nhiếp ảnh cần bỏ thêm công sức tìm hiểu để cảm thấm tốt về kiến trúc mình sẽ chụp. Trước hết, mỗi công trình tại Việt Nam đều có sự khác biệt về phong cách kiến trúc đương đại trong từng thời kỳ, từ đầu thế kỷ XX đến nay.

"Cầu Phú Mỹ" - Huỳnh Quốc Dũng

Ví dụ, phong cách Kiến trúc Đông Dương thiên về việc cách tân hóa các chi tiết kiến trúc cổ với kỹ thuật và vật liệu mới (Bảo tàng Lịch sử TP.HCM và Đại học Đông Dương Hà Nội); phong cách Kiến trúc hiện đại thế kỷ XX lại sử dụng kiến trúc truyền thống chỉ như là chất xúc tác để gợi cảm hứng cho cách thể hiện hoàn toàn mới trong việc sử dụng vật liệu và giải pháp thi công kim thời (Dinh Độc lập, Thư viện Quốc gia); phong cách kiến trúc hậu hiện đại theo hướng toàn cầu hóa, thiên về kỹ thuật xây dựng hiện đại và vật liệu mới nhưng có phần ít gắn liền với bản sắc địa phương (tòa nhà Keangnam, cao ốc Bitexco); và phong cách kiến trúc với vật liệu địa phương có thông thoáng ánh sáng tự nhiên, sử dụng chủ yếu chất liệu và kỹ thuật thi công truyền thống nhưng với cách bố cục và thể hiện mới (Café Gió và Nước)…

Tác phẩm 'Thành phố tôi' chụp tại TP HCM của tác giả Cattien.

Các nhà kiến trúc Việt Nam hiện đang không ngừng tìm tòi những giải pháp kiến trúc mới giúp xây dựng bản sắc Việt: hiện đại, bền vững, với các khai phá mới trên nền tảng các giá trị truyền thống và nếp sống và làm việc của người Việt Nam trong thế kỷ toàn cầu hóa.

Khi chụp tổng thể kiến trúc thì cần tìm hiểu những khu vực kiến trúc đặc trưng cho các thời kỳ phát triển và những tầng lớp kiến trúc mới, cũ của từng khu vực. Ví dụ, khu trung tâm lịch sử của TP.HCM (quận 1 và một phần quận 3), khu trung tâm người Hoa (Chợ Lớn), và các kiến trúc hiện đại xây chen trong bối cảnh không gian lịch sử gần đây (Diamond Plaza, Kumho Plaza, khách sạn Caravelle).

Người chụp nên tìm kiếm thông tin về công trình, nghe đánh giá của các chuyên gia trong và ngoài nước, đọc các tác phẩm lý luận phê bình về nó từ góc độ đa chiều để có một số thông tin cần thiết về giá trị kiến trúc của công trình.

Tác phẩm 'Trắng - Đen' chụp tại tòa nhà Zen Plaza TP HCM của tác giả Imsvietnam.

Tất cả những dữ liệu này đều rất quan trọng và hỗ trợ rất nhiều cho người nghệ sĩ sáng tác. Bởi dù có đồng ý hay không thì nó vẫn là những gợi ý tốt cho nguồn cảm hứng xuất hiện, giúp cho nhà nhiếp ảnh chọn một thái độ, một cách nhìn trong ống kính của mình, có thể sẽ là tôn vinh, phê phán, mơ mộng, ấn tượng, hoặc khám phá.

Nhờ đó, tác phẩm sẽ chứa đựng những thông điệp, những triết lý hay thể hiện được bản sắc kiến trúc Việt Nam một cách rõ ràng nhất.

Con đường dẫn đến tuyệt tác nhiếp ảnh kiến trúc Việt Nam

Tác phẩm 'Uy nghi' chụp tại Bảo tàng Lịch sử TP HCM của tác giả Longthaibao801

Phát triển nghệ thuật nhiếp ảnh kiến trúc và phát triển nghệ thuật quy hoạch và kiến trúc của Việt Nam có tính tương hỗ. Một mặt, nhiếp ảnh kiến trúc giúp cho những người dựng tạo và sử dụng không gian quy hoạch kiến trúc nhận ra những cái đẹp và chưa đẹp của không gian mình đang sống để rút kinh nghiệm trong quá trình phát triển xây dựng đô thị.

Mặt khác, việc phát triển nghệ thuật quy hoạch và kiến trúc của Việt Nam giúp tạo nên những không gian sống đẹp và thân thiện với môi trường, làm nền tảng cho việc tạo nên những tác phẩm nhiếp ảnh đặc sắc.

Chúng ta chưa khai phá hết tiềm năng phát triển của lĩnh vực nhiếp ảnh kiến trúc tại Việt Nam, vì vẫn còn rất nhiều kinh nghiệm về nghệ thuật và kỹ thuật của lĩnh vực nhiếp ảnh kiến trúc trên thế giới chưa được áp dụng, và vẫn còn rất nhiều công trình đẹp của đất nước chưa được tôn vinh.

Tác phẩm 'Hoàng hôn tím' chụp tại Hồ Tây, Hà Nội của tác giả Nhim1958.

Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể tự tin vào tiềm năng đang được khơi mở của một đội ngũ những nhà nhiếp ảnh kiến trúc chuyên nghiệp Việt Nam có tầm cỡ trên thế giới trong một ngày không xa, với những tác phẩm đạt đến tầm tuyệt tác như các tác phẩm để đời của các nhiếp ảnh gia nổi tiếng trên thế giới như Ezra Stoller và Julius Shulman. Qua đó tôn vinh được vẻ đẹp của Việt Nam, của kiến trúc Việt Nam.

Nguồn: mili.vn


Hành động

Information

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s




%d bloggers like this: